Terapia uzależnień Leszno

Pierwsza wizyta w leszczyńskim gabinecie trwa 60-90 minut. Lekarz lub koordynator terapeutyczny zbiera szczegółowy wywiad obejmujący: historię używania substancji lub zachowań nałogowych, choroby współistniejące (zaburzenia nastroju, lęku, osobowości, traumatyczne doświadczenia), wcześniejsze próby leczenia, sytuację rodzinną i zawodową, system wsparcia. Wynik konsultacji: diagnoza wstępna, rekomendacja modalności terapeutycznej (CBT, MI, MBRP, ACT, DBT, terapia psychodynamiczna), propozycja dwóch-trzech terapeutów do wyboru, wskazania do równoległej farmakoterapii w razie potrzeby.

Sesje 1-4 koncentrują się na budowaniu relacji terapeutycznej i pogłębianiu diagnozy. Terapeuta poznaje pacjenta, jego historię, mechanizmy obronne, sposób radzenia ze stresem. Pacjent uczy się formatu pracy: czasu sesji, struktury rozmowy, wzajemnych oczekiwań. Konkretne narzędzia terapeutyczne wprowadzane są stopniowo, po ustabilizowaniu relacji. To istotny etap, w którym znaczna część pacjentów rezygnuje przedwcześnie, jeśli oczekiwała natychmiastowych „interwencji". Edukacja na temat realnego czasu pracy terapeutycznej ułatwia kontynuację.

Po ustabilizowaniu relacji rozpoczyna się praca nad konkretnymi mechanizmami uzależnienia. CBT-RPT: identyfikacja wyzwalaczy, restrukturyzacja myśli automatycznych, plan działania na sytuacje wysokiego ryzyka, ekspozycja na bodźce wyzwalające bez sięgania po używkę. MI: rozwiązywanie ambiwalencji wobec zmiany, wzmacnianie wewnętrznej motywacji. MBRP: trening uważności na głód, akceptacja trudnych stanów emocjonalnych. ACT: praca z wartościami, identyfikacja kierunków życiowych zepchniętych przez uzależnienie. W tej fazie pacjent zazwyczaj uczestniczy w sesjach raz tygodniowo.

U znaczącej części pacjentów uzależnienie współwystępuje z innymi zaburzeniami: depresja, zaburzenia lękowe, choroba afektywna dwubiegunowa, ADHD, traumy, zaburzenia osobowości. Skuteczna terapia musi pracować z całym obrazem klinicznym, nie tylko z używką. Często wymagana jest równoległa farmakoterapia (Sertralina, Wenlafaksyna, Pregabalina, Bupropion, Lamotrigina w zależności od diagnozy), prowadzona przez lekarza psychiatrę w ramach konsultacji psychiatrycznych w Lesznie. Niektóre techniki (EMDR przy traumie, terapia schematów Younga przy zaburzeniach osobowości) wprowadzane są w odpowiednich fazach procesu.

Pod koniec intensywnej fazy terapii pacjent wraz z terapeutą opracowuje pisemny Plan Zapobiegania Nawrotom: lista sytuacji wysokiego ryzyka, sygnały ostrzegawcze (somatyczne, emocjonalne, poznawcze), konkretne strategie reagowania, sieć wsparcia (numery telefonów, miejsca spotkań grup AA/AN/Al-Anon w Lesznie i okolicy, kontakt do terapeuty na wypadek kryzysu), strategie pracy z myśleniem dychotomicznym po ewentualnym potknięciu. Plan rewidowany jest co kilka miesięcy w fazie podtrzymującej. Statystycznie pacjenci z pisemnym RPT utrzymują abstynencję istotnie częściej niż pacjenci bez sformalizowanego planu.

Po 12-18 miesiącach intensywnej pracy częstotliwość sesji stopniowo maleje: co dwa tygodnie, raz w miesiącu, co kwartał. Faza podtrzymująca trwa zazwyczaj 24-36 miesięcy, w przypadkach złożonych 4-5 lat. Cel: utrwalenie zmian, praca z nowymi wyzwalaczami pojawiającymi się w nowej fazie życia pacjenta (zmiana pracy, narodziny dziecka, śmierć bliskiej osoby, kryzys w związku). Wyjście z terapii nie jest „zakończeniem" w sensie absolutnym, pacjent zachowuje możliwość powrotu w razie potrzeby. Część pacjentów decyduje się na okresowe „wizyty boostery" raz na pół roku albo raz na rok, nawet po formalnym zakończeniu procesu.